Geschiedenis en legende
Geschiedenis en legende van de Galata-toren
Van de Genuese wachttoren uit 1348 tot gevangenis, branduitkijkpost en museum, en wat wel en niet bekend is over de man die er naar verluidt vanaf zou hebben gevlogen.
Boek je klim ↗Kort antwoord
De Galata-toren werd in 1348 door de Genuezen gebouwd, op het hoogste punt van de muren van hun kolonie, en kreeg de naam Christea Turris, de Toren van Christus. Na 1453 deed hij dienst als gevangenis en vanaf 1717 als branduitkijkpost. Het kegelvormige dak dateert uit de jaren 1960. Het verhaal dat Hezârfen Ahmed Çelebi van hier naar Üsküdar zou hebben gevlogen, berust op één zeventiende-eeuwse bron en kan het best als legende worden gelezen.
De Genuezen in Galata
De toren maakt deel uit van een kolonie. Nadat de Byzantijnen Constantinopel in 1261 heroverden, schonk de Byzantijnse keizer de wijk Galata in 1267 aan de Genuezen. Een overeenkomst uit 1303 legde de grenzen van de kolonie vast en verbood versterkingen, maar de Genuezen breidden hun muren toch uit. De wijk wordt in oude documenten vaak Pera genoemd, naar een Griekse uitdrukking die het vijgenveld aan de overkant betekent. Hij lag aan de overzijde van de Gouden Hoorn ten opzichte van de Byzantijnse stad, en de Genuezen behielden hem tot de Ottomaanse verovering van 1453.
De toren van 1348
De Genuezen bouwden de toren in 1348 in romaanse stijl en noemden hem Christea Turris, wat Toren van Christus betekent. Hij stond op het hoogste punt van de muren van de kolonie en deed dienst als wachttoren. Toen hij voltooid was, was het het hoogste gebouw van de stad. Een eerdere toren uit de Byzantijnse tijd, verwoest in 1204, was een apart bouwwerk. De toren die u vandaag ziet, is de middeleeuwse stenen trommel, met een architectonische hoogte van 62,59 meter exclusief het ornament bovenop, een buitendiameter van 16,45 meter aan de basis en muren van 3,75 meter dik.
Gevangenis en brandwachtpost
Na de Ottomaanse verovering van 1453 werd de toren omgevormd tot gevangenis. Vanaf 1717 diende hij als brandwachtpost. Een brand in 1794 beschadigde de trap zwaar. Het grootste deel van de Genuese muren werd in de 19e eeuw afgebroken naarmate de stad zich noordwaarts uitbreidde, en slechts een klein deel ervan resteert nabij de toren. Daardoor is de toren het meest substantiële overblijfsel van de ommuurde Genuese enclave. Dat hij bewaard bleef, is mede te danken aan zijn nut: een toren die nog een taak had, werd onderhouden, hersteld en niet samen met de omliggende muren gesloopt.
De wederopbouw van de kegel
De toren is talloze malen hersteld. Tussen 1965 en 1967 werd de kegelvormige kap herbouwd en werd het houten interieur vervangen door beton, voordat de toren voor het publiek opende. In 2020 werd hij gerestaureerd en heropend als museum. De stenen trommel is dus middeleeuws, terwijl de kap en de constructie binnen dateren van de jaren zestig en later. Wanneer u onder de kegel staat, kijkt u naar een reconstructie van een kap die eerdere generaties Istanbulieten in andere vormen kenden, en de vorm die u van de skyline herkent, is een moderne keuze.
In stand houden
De eigen website van de toren beschrijft recent veiligheidswerk. Er waren stenen van de gevels en balustrades gevallen en trek-elementen waren gebroken, waarop rond de basis een beschermende tunnel van drie meter hoog werd gebouwd om bezoekers en de omgeving veilig te houden. De kegelvormige kap werd hersteld, en de aardbevingsversterking van de kap wordt als afgerond beschreven. Wikipedia voegt toe dat het werk van 2023 structurele versterking voor aardbevingsbestendigheid omvatte. Voor de bezoeker is het resultaat praktisch: delen van de toren kunnen gesloten zijn of anders worden ingedeeld, afhankelijk van de werkzaamheden die gaande zijn.
De toren vandaag
Vandaag is de Galatatoren een museum en uitkijktoren. Hij staat op de voorlopige UNESCO-lijst van Turkije als onderdeel van The Genoese Maritime Network: Trading Posts and Fortifications from the Mediterranean to the Black Sea. Hij maakt geen deel uit van de Historische Gebieden van Istanbul, het Werelderfgoed dat in 1985 werd ingeschreven en waarvan de vier zones aan de overkant van het water in het district Fatih liggen. Het observatiedek bevindt zich op 51,65 meter en de toren heeft liften. Het Directoraat-Generaal van Stichtingen staat vermeld als eigenaar. Op welk niveau u kunt staan, hangt af van de werkzaamheden die gaande zijn, dus raadpleeg de boekingspagina voor de actuele situatie.
De legende van Hezârfen Ahmed Çelebi
Het beroemdste verhaal dat aan de toren kleeft, is dat van Hezârfen Ahmed Çelebi, een Ottomaanse wetenschapper en uitvinder die leefde van 1609 tot 1640. De 17e-eeuwse reiziger Evliya Çelebi schrijft dat Ahmed oefende met adelaarsvleugels en vervolgens van de top van de Galatatoren vloog en landde op het Doğancılar-plein in Üsküdar, geholpen door een zuidwestenwind. Sultan Murad IV zou hebben toegekeken, hem hebben beloond met een zak goud en hem vervolgens hebben verbannen naar Algerije, waar hij stierf. Evliya Çelebi is de enige bron, en Wikipedia noemt het verhaal van twijfelachtige betrouwbaarheid. Beschouw het als een legende.
Legende en overlevering, naast elkaar
Het helpt om wat bekend is te scheiden van wat wordt verteld. De onderstaande lijst scheidt beide, op basis van de bronnen die onderaan deze pagina worden genoemd, en diezelfde splitsing is een nuttige gewoonte wanneer een gids of een bord het verhaal herhaalt. De datum van de vlucht is op zich al onzeker: het ene Wikipedia-artikel plaatst de gebeurtenissen rond 1630 tot 1632 en een ander geeft 1638, wat een goede reden is om alleen te zeggen dat het verhaal tot de 17e eeuw behoort.
- Overgeleverd: de toren werd in 1348 gebouwd als de Christea Turris
- Overgeleverd: na 1453 was het een gevangenis en vanaf 1717 een brandwachtpost
- Verteld: een vlucht van de toren naar Üsküdar, bekend van één schrijver
- Verteld: een beloning en vervolgens verbanning naar Algerije, uit hetzelfde verslag
De toren lezen met de feiten in de hand
Wie de lagen kent, leest het bezoek gemakkelijker. De dikwandige stenen trommel is Genuees werk uit 1348, gebouwd als wachttoren. De kegel erboven is een reconstructie uit de 20e eeuw. De museumverdiepingen en het uitkijkniveau zijn moderne toepassingen van een middeleeuwse schil. De hoogte van de heuvel geeft bezoekers nog steeds het wijde uitzicht over de oude stad aan de overkant van het water. Als een gids of een bord een datum voor de vlucht noemt, beschouw die dan als deel van de legende en niet als een feit over het gebouw.
Genuees Galata te voet ontdekken
De toren is het best bewaarde stuk van de kolonie, maar de buurt eromheen draagt andere lagen. Karaköy is sinds de Byzantijnse tijd een haven, en de Voyvoda-straat werd een bank- en verzekeringsdistrict. De Camondo-trap werd gebouwd door de bankier Abraham Camondo, en vlak bij de toren resteert een kort stuk van de Genuese muren. Wie van Karaköy te voet naar de toren klimt in plaats van de kabelbaan te nemen, ziet deze lagen in de volgorde waarin ze zijn aangebracht.
Lees verder: De Galatatoren en de oude stad van Istanbul
Voor wie deze geschiedenis niet bedoeld is
Wie hier komt voor één jaartal en een strak verhaal, kan door de toren teleurgesteld worden: hij is wachttoren, gevangenis, branduitkijkpost en museum geweest, en het interieur werd in de jaren zestig herbouwd. Verwacht ook niet dat u kunt staan op de plek waar Hezârfen volgens de overlevering sprong en daar het bewijs van zijn vlucht zult vinden. Het bezoek werkt het best voor wie een plek graag laag voor laag leest, met het uitzicht over de Gouden Hoorn als beloning, en die er vrede mee heeft dat het mooiste verhaal over de toren een legende is.
Veelgestelde vragen
Wie bouwde de Galatatoren en wanneer?
De Genuezen bouwden hem in 1348 en noemden hem Christea Turris, de Toren van Christus. Hij stond op het hoogste punt van de muren van hun kolonie, aan de overkant van de Gouden Hoorn tegenover het Byzantijnse Constantinopel, en diende als wachttoren. Destijds was het het hoogste gebouw van de stad.
Hoe hoog is de Galatatoren?
De architectonische hoogte is 62,59 meter, exclusief het ornament bovenop. Het uitkijkplatform ligt op 51,65 meter. De toren is aan de basis 16,45 meter breed, met muren van 3,75 meter dik.
Waarvoor werd de toren na 1453 gebruikt?
Na de Ottomaanse verovering werd hij een gevangenis. Vanaf 1717 deed hij dienst als branduitkijkpost. Vandaag is het een museum en uitkijktoren.
Is het verhaal van Hezârfen Ahmed Çelebi waar?
Het is een legende. De enige bron is de 17e-eeuwse reiziger Evliya Çelebi, en Wikipedia noemt het verhaal van twijfelachtige betrouwbaarheid. Volgens het verslag landde hij in Üsküdar en werd hij later verbannen naar Algerije. Niets onafhankelijks vermeldt de vlucht.
Is het kegeldak origineel?
Nee. Het kegelvormige dak werd tussen 1965 en 1967 herbouwd, waarbij ook het houten interieur door beton werd vervangen, voordat de toren voor het publiek opende. De stenen tamboer eronder is middeleeuws. In 2023 volgden dakreparaties.
Is de Galatatoren een werelderfgoedlocatie?
Nog niet. De toren staat op de voorlopige UNESCO-lijst van Turkije als onderdeel van een netwerk van Genuese handelsposten. Hij staat los van de Historische Gebieden van Istanbul, die in 1985 werden ingeschreven.
Bronnen